โรคลายม์ (Lyme disease) ในสุนัข: อาการ การวินิจฉัย และแนวทางการป้องกัน
โรคลายม์ (Lyme disease) ในสุนัข: อาการ การวินิจฉัย และแนวทางการป้องกัน
โรคลายม์ (Lyme disease หรือ Lyme borreliosis) เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Borrelia burgdorferi ซึ่งมีเห็บเป็นพาหะนำโรคที่สำคัญ
ถือเป็นหนึ่งในโรคติดเชื้อจากเห็บที่พบบ่อยที่สุดในสุนัขทั่วโลก (Bhide et al., 2004) โดยปกติแล้วเชื้อแบคทีเรียชนิดนี้จะทำให้เกิดการติดเชื้อในสัตว์ โดยสัตว์ที่เป็นแหล่งรังโรคของเชื้อ (Reservoir host) ที่สำคัญได้แก่ สุนัข แมว ม้า กวาง วัว กระรอก หนู นก เป็นต้น (Fritz & Kjemtrup, 2003; Krupka & Straubinger, 2010; Wolcott et al., 2021) เมื่อเห็บไปดูดเลือดของสัตว์ที่ติดเชื้อ ทำให้สามารถที่จะแพร่เชื้อไปยังสัตว์ตัวอื่น ๆ ต่อไปได้ ในกรณีที่เห็บที่มีเชื้อมากัดมนุษย์ก็สามารถทำให้เกิดโรคได้เช่นกัน หรือที่เรียกว่า โรคติดต่อจากสัตว์สู่คน (Zoonosis) (Hussain et al., 2021)
ในปัจจุบันนี้ ด้วยการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่เอื้ออำนวยต่อการเพิ่มจำนวนของประชากรเห็บ การขยายตัวของเมือง การเดินทาง และการเลี้ยงสัตว์ที่เพิ่มมากขึ้น (Nuttall, 2022; Tazerji et al., 2022; Zafar et al., 2024) ความเสี่ยงของโรคลายม์ในสุนัขจึงมีแนวโน้มสูงขึ้นในหลายพื้นที่ รวมถึงในประเทศไทย ทำให้การตรวจวินิจฉัยมีความสำคัญอย่างยิ่ง
อาการสำคัญทางคลินิกที่พบบ่อยในสุนัข
โรคลายม์มีระยะฟักตัว (Incubation period) หลังจากได้รับเชื้อผ่านเห็บไปแล้วประมาณ 2-5 เดือน ในช่วงแรกสุนัขที่ติดเชื้ออาจไม่แสดงอาการจำเพาะที่ชัดเจน แต่เมื่อการดำเนินของโรคเริ่มพัฒนาและแสดงอาการทางคลินิก (Kleszynski, 2024; Littman et al., 2018; Vogt, 2021; Weir, n.d.) เจ้าของหรือสัตวแพทย์อาจสังเกตพบอาการดังต่อไปนี้
1. อาการขาเจ็บหรือกะเผลก (Lameness) ซึ่งเกิดจากการอักเสบของข้อต่อ ซึ่งมักมีลักษณะเด่นคืออาการเจ็บย้ายตำแหน่ง (Shifting leg lameness) เปลี่ยนจาก ขาข้างหนึ่งไปยังอีกข้างหนึ่ง ทำให้สุนัขเคลื่อนไหวลำบาก
2. มีไข้ ซึม ท้องเสีย และเบื่ออาหาร
3. อาจพบการบวมของต่อมน้ำเหลือง (Lymphadenopathy)
4. ในบางกรณีอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง โดยอาจจะแสดงอาการ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร น้ำหนักลด กระหายน้ำมากขึ้น และปัสสาวะบ่อยขึ้น ซึ่งเป็นผล มาจากการเกิดความเสียหายหรือบาดเจ็บที่ไต (Lyme nephritis) นำไปสู่ภาวะไตวายเฉียบพลันและเสียชีวิตได้
ปัจจัยเสี่ยงสำหรับสุนัข
สุนัขที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดของโรค มีเห็บอาศัยอยู่ชุกชุม หรือมีประวัติการเดินทางไปยังพื้นที่เสี่ยง เช่น พื้นที่ป่า ทุ่งหญ้าสูง สนามหญ้า ฯลฯ โดยเฉพาะสุนัขที่ใช้เวลาทำกิจกรรมกลางแจ้งนาน ๆ จะมีความเสี่ยงสูงขึ้น แม้ว่าเห็บจะมีการเพิ่มจำนวนมากในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน แต่ในบางพื้นที่ที่มีอุณหภูมิและความชื้นเหมาะสม เห็บก็สามารถแพร่พันธุ์ได้ตลอดทั้งปี (Brugger et al., 2017; Guerra et al., 2002; Herrin et al., 2018; VetDianostix, n.d.)
การตรวจวินิจฉัยโรคในสุนัข
การตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำต้องอาศัยการพิจารณาร่วมกันหลายปัจจัย (VetDianostix, n.d.; Vogt, 2021) ได้แก่
1. การประเมินอาการทางคลินิก
2. การตรวจทางภูมิคุ้มกันหรือเซรุ่มวิทยาเพื่อหาแอนติบอดีต่อการติดเชื้อ (Serological testing)
3. ประวัติการสัมผัสเห็บของสุนัข
แนวทางเหล่านี้ช่วยให้สัตวแพทย์สามารถแยกโรคลายม์ออกจากโรคติดเชื้อจากเห็บชนิดอื่น ๆ ที่มีอาการคล้ายคลึงกันได้
การรักษาและการป้องกันโรคในสุนัข
การรักษาสุนัขที่ป่วยจะเน้นให้ยาปฏิชีวนะ (ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย) ต่อเนื่องยาวนาน 30 วัน ในบางกรณี อาจมีการให้ยาแก้ปวด ยาลดอักเสบ และทำการรักษาแบบประคับประคองอาการจนกว่าจะดีขึ้น (Kleszynski, 2024; Vogt, 2021)
การป้องกันไม่ให้เห็บกัดถือเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการลดความเสี่ยงของโรคลายม์ (VetDianostix, n.d.) โดยสามารถปฏิบัติตามแนวทางดังต่อไปนี้
1. ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันเห็บที่สัตวแพทย์แนะนำ
2. ตรวจหาเห็บบนตัวสุนัขเป็นประจำ โดยเฉพาะหลังทำกิจกรรมนอกบ้าน
3. ดูแลพื้นที่สนามหรือบริเวณบ้านให้สะอาดและเป็นระเบียบ เพื่อลดแหล่งที่อยู่อาศัยของเห็บ
การป้องกันอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดโอกาสที่เห็บจะกัดและแพร่เชื้อได้อย่างมาก
ทำไมการวินิจฉัยที่รวดเร็วจึงมีสำคัญ?
สำหรับบุคลากรทางการสัตวแพทย์ การรู้ผลและวินิจฉัยโรคได้ทันท่วงทีเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการวางแนวทางรักษาสุนัขและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น การตระหนักรู้ของเจ้าของสัตว์เลี้ยงและการตรวจคัดกรองเป็นประจำในพื้นที่เสี่ยงจะช่วยสนับสนุนให้เกิดการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น (Early intervention) นำไปสู่ผลลัพธ์การรักษาที่ดีขึ้น
โดย VETDiagnostix และ PM VetCare เราพร้อมที่จะสนับสนุนสัตวแพทย์ด้วยผลิตภัณฑ์การตรวจวินิจฉัยที่เชื่อถือได้และมีประสิทธิภาพ เทคโนโลยีการตรวจแบบรวดเร็ว (Rapid test) มีบทบาทสำคัญในการตรวจหาโรคติดเชื้อจากเห็บ เช่น โรคลายม์ในสุนัข ช่วยให้สัตวแพทย์ตัดสินใจและวางแนวทางการรักษาได้ทันที
แนะนำผลิตภัณฑ์: ชุดตรวจแอนติบอดีต่อเชื้อ Borrelia burgdorferi (Lyme Disease)
Model No. VD010 Borrelia burgdorferi (Lyme Disease) Antibody Test (Lyme Ab)
เพื่อช่วยในการคัดกรองสุนัขที่มีความเสี่ยงอย่างรวดเร็วและแม่นยำ เราขอแนะนำชุดตรวจ Lyme Ab Model No. VD010 ซึ่งออกแบบมาสำหรับการตรวจหาแอนติบอดีต่อเชื้อแบคทีเรีย Borrelia burgdorferi
จุดเด่นของผลิตภัณฑ์
1. วัตถุประสงค์การใช้งาน: สำหรับการตรวจหาแอนติบอดีต่อเชื้อแบคทีเรีย Borrelia burgdorferi (Lyme Ab)
2. ใช้หลักการ Lateral flow immunochromatographic assay
3. ตัวอย่างที่ใช้ตรวจ: ซีรั่ม พลาสมา หรือเลือดครบส่วนของสุนัข
4. ความจำเพาะและแม่นยำสูง: ให้ผลลัพธ์ที่น่าเชื่อถือ
5. รู้ผลไว: อ่านผลได้ภายใน 5-10 นาที
6. การอ่านผล: แถบแสดงผลชัดเจน อ่านค่าง่าย
7. ใช้งานง่าย: ขั้นตอนไม่ซับซ้อน ไม่ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ
8. การเก็บรักษา: เก็บได้ที่อุณหภูมิห้อง (2-30°C)
|
|
ชุดตรวจโรคลายม์-Borrelia burgdorferi(Lyme Disease)Antibody Rapid Test Brand : Vetdiagnostix |
|
หมายเหตุสำหรับสัตวแพทย์ :
สำหรับการสั่งซื้อ กรุณาติดต่อทีมขายหรือฝ่ายบริการลูกค้าเพื่อรับคำปรึกษาและรายละเอียดการสั่งซื้อ
แหล่งที่มา :
Bhide, M., Travnicek, M., Curlik, J., & Stefancikova, A. (2004). The importance of dogs in eco-epidemiology of Lyme borreliosis: a review. Veterinární medicína, 49(4), 135.
Brugger, K., Walter, M., Chitimia-Dobler, L., Dobler, G., & Rubel, F. (2017). Seasonal cycles of the TBE and Lyme borreliosis vector Ixodes ricinus modelled with time-lagged and interval-averaged predictors. Experimental and Applied Acarology, 73(3), 439-450.
Fritz, C. L., & Kjemtrup, A. M. (2003). Lyme borreliosis. Journal of the American Veterinary Medical Association, 223(9), 1261-1270.
Guerra, M., Walker, E., Jones, C., Paskewitz, S., Cortinas, M. R., Stancil, A., Beck, L., Bobo, M., & Kitron, U. (2002). Predicting the risk of Lyme disease: habitat suitability for Ixodes scapularis in the north central United States. Emerging infectious diseases, 8(3), 289.
Herrin, B. H., Beall, M. J., Feng, X., Papeş, M., & Little, S. E. (2018). Canine and human infection with Borrelia burgdorferi in the New York City metropolitan area. Parasites & Vectors, 11(1), 187.
Hussain, S., Hussain, A., Aziz, U., Song, B., Zeb, J., George, D., Li, J., & Sparagano, O. (2021). The role of ticks in the emergence of Borrelia burgdorferi as a zoonotic pathogen and its vector control: a global systemic review. Microorganisms, 9(12), 2412.
Kleszynski, B. (2024). Lyme Disease in Dogs. https://www.petmd.com/dog/conditions/infectious-parasitic/lyme-disease-dogs
Krupka, I., & Straubinger, R. K. (2010). Lyme borreliosis in dogs and cats: background, diagnosis, treatment and prevention of infections with Borrelia burgdorferi sensu stricto. Veterinary Clinics: Small Animal Practice, 40(6), 1103-1119.
Littman, M. P., Gerber, B., Goldstein, R. E., Labato, M. A., Lappin, M. R., & Moore, G. E. (2018). ACVIM consensus update on Lyme borreliosis in dogs and cats. J Vet Intern Med, 32(3), 887-903. https://doi.org/10.1111/jvim.15085
Nuttall, P. A. (2022). Climate change impacts on ticks and tick-borne infections. Biologia, 77(6), 1503-1512.
Stafford, K. (n.d.). About Ticks & Lyme Disease. Global Lyme Alliance. https://www.globallymealliance.org/about-lyme/prevention/about-ticks/
Tazerji, S. S., Nardini, R., Safdar, M., Shehata, A. A., & Duarte, P. M. (2022). An overview of anthropogenic actions as drivers for emerging and re-emerging zoonotic diseases. Pathogens, 11(11), 1376.
VetDianostix. (n.d.). Borrelia burgdorferi (Lyme Disease) Antibody Test. https://www.vet-diagnostix.com/rapid-test/canine-rapid-test/vector-borne-diseases/lyme-disease-antibody-lyme-ab-test.html
Vogt, N. A. (2021). Lyme Borreliosis in Animals. MSD Veterinary Manual. https://www.msdvetmanual.com/infectious-diseases/lyme-borreliosis/lyme-borreliosis-in-animals
Weir, M., Llera, Ryan., Ward, Ernest. (n.d.). Lyme Disease in Dogs. AVC Animal Hospital. https://vcahospitals.com/know-your-pet/lyme-disease-in-dogs
Wolcott, K. A., Margos, G., Fingerle, V., & Becker, N. S. (2021). Host association of Borrelia burgdorferi sensu lato: A review. Ticks and tick-borne diseases, 12(5), 101766.
Zafar, K., Azuama, O. C., & Parveen, N. (2024). Current and emerging approaches for eliminating Borrelia burgdorferi and alleviating persistent Lyme disease symptoms. Frontiers in Microbiology, 15, 1459202.
